English

Lijkbaar of de klaagzangIcoon van de Lijkbaar of de klaagzang

Laat 15de eeuw. Noordelijke school.
Tretjakovmuseum Moskou.

Deze icoon is van dezelfde kunstenaar als die van de icoon van de kruisafneming. Dezelfde personages zijn afgebeeld en de voorkeur van de kunstenaar voor de gebogen lijn komt hier nog duidelijker tot uiting dan op de icoon van de kruisafneming. Zo wordt de gebogen lijn van de rouwende figuur van de Maagd op een iets hoger punt herhaald in de figuur van Johannes en vervolgens weer op een iets hoger niveau in de figuur van Jozef. De rechte houding van Maria Magdalena is bepaald door echte kunstzinnigheid, hoewel de gebogen lijn te zien is in de manier waarop haar kleed valt en in de ronde lijnen van haar schouder en hoofd, een lijn die weer prachtig terugkeert in de gebogen hoofden van de andere figuren. Het dramatische element is hier misschien nog wel sterker benadrukt dan in de icoon van de kruisafneming, want de gezichten van de vrouwen hebben een diepere gevoelsuitdrukking. Ook hier is duidelijk dat de kunstenaar weinig interesse had voor het landschap, want de heuvels zijn zo schematisch behandeld dat ze elke overeenkomst met de werkelijkheid missen. Ze doen eerder denken aan een serie kleine kapellen of aan abstracte geometrische vormen dan aan rotsen.

Bron: Iconen - Kunst en devotie - T. Talbot Rice

De Graflegging
(15de eeuw)

 Dit smaakvolle en expressieve schilderij verenigt de thema's Klaagzang en Graflegging van Christus. Net als bij de Kruisafneming (zie de icoon eveneens op de 5de rij, 3de van links) neemt men aan dat de kunstenaar tot de Noordrussische School van Kargopol behoorde, een kolonie van Novgorod. Anderen beweren stellig dat de icoon een vroeg werk van Dionysius (ca. 1430/'40-1508) is. Hij was de eerste leek die op dit gebied naam maakte; zijn afbeeldingen vielen op door hun sierlijke , slanke figuren. Er zijn echter ook enkele overeenkomsten met de Westerse kunst en er gaan stemmen op dat de kunstenaar bekend was met de werken van Giotto in Padua. Als dit inderdaad het geval is geweest, dan reikte de Italiaanse invloed niet verder dan het emotionele drama op de voorgrond. De andere details zijn volledig Russisch van karakter. Vooral het zeer gestileerde, bijna maanachtige landschap, geeft aan dat de kunstenaar de heilige gebeurtenis eerder in een spirituele dan geografische omgeving wilde plaatsen.
 
Bron: Iconen, Iain Zaczek, Mondria uitgevers.

De religieuze afbeelding is aangebracht op een massief eikenhouten paneel volgens de oorspronkelijke oud Russische techniek van de iconografie: met eitempera en champagnekrijt in 1998 door Ank Landwier - Boonekamp.