Icoon
van de Lijkbaar of de klaagzang
Laat 15de eeuw. Noordelijke school.
Tretjakovmuseum Moskou.
Deze icoon is van dezelfde kunstenaar als die van de icoon
van de kruisafneming. Dezelfde personages zijn afgebeeld en de voorkeur
van de kunstenaar voor de gebogen lijn komt hier nog duidelijker tot uiting
dan op de icoon van de kruisafneming. Zo wordt de gebogen lijn van de
rouwende figuur van de Maagd op een iets hoger punt herhaald in de figuur
van Johannes en vervolgens weer op een iets hoger niveau in de figuur
van Jozef. De rechte houding van Maria Magdalena is bepaald door echte
kunstzinnigheid, hoewel de gebogen lijn te zien is in de manier waarop
haar kleed valt en in de ronde lijnen van haar schouder en hoofd, een
lijn die weer prachtig terugkeert in de gebogen hoofden van de andere
figuren. Het dramatische element is hier misschien nog wel sterker benadrukt
dan in de icoon van de kruisafneming, want de gezichten van de vrouwen
hebben een diepere gevoelsuitdrukking. Ook hier is duidelijk dat de kunstenaar
weinig interesse had voor het landschap, want de heuvels zijn zo schematisch
behandeld dat ze elke overeenkomst met de werkelijkheid missen. Ze doen
eerder denken aan een serie kleine kapellen of aan abstracte geometrische
vormen dan aan rotsen.
Bron: Iconen - Kunst en devotie - T. Talbot Rice
De Graflegging
(15de eeuw)
Dit smaakvolle en expressieve schilderij verenigt
de thema's Klaagzang en Graflegging van Christus. Net als bij de Kruisafneming
(zie de icoon eveneens op de 5de rij, 3de van links) neemt men aan dat
de kunstenaar tot de Noordrussische School van Kargopol behoorde, een
kolonie van Novgorod. Anderen beweren stellig dat de icoon een vroeg werk
van Dionysius (ca. 1430/'40-1508) is. Hij was de eerste leek die op dit
gebied naam maakte; zijn afbeeldingen vielen op door hun sierlijke , slanke
figuren. Er zijn echter ook enkele overeenkomsten met de Westerse kunst
en er gaan stemmen op dat de kunstenaar bekend was met de werken van Giotto
in Padua. Als dit inderdaad het geval is geweest, dan reikte de Italiaanse
invloed niet verder dan het emotionele drama op de voorgrond. De andere
details zijn volledig Russisch van karakter. Vooral het zeer gestileerde,
bijna maanachtige landschap, geeft aan dat de kunstenaar de heilige gebeurtenis
eerder in een spirituele dan geografische omgeving wilde plaatsen.
Bron: Iconen, Iain Zaczek, Mondria uitgevers.
De religieuze afbeelding is aangebracht op een massief eikenhouten
paneel volgens de oorspronkelijke oud Russische techniek van de iconografie:
met eitempera en champagnekrijt in 1998 door Ank Landwier - Boonekamp.
|