Moeder Gods Vatopediou

ofwel Panagia Paramythia, de geheel heilige die troost schenkt oorspronkelijk uit het Vatopediou-klooster op de berg Athos

Deze eigentijdse icoon is in 2002/2003 geschreven door Ank Landwier-Boonekamp op een mdf paneel van 20 x 24 x 2,5 bedekt met povoloka en verder volgens de oorspronkelijke Oudrussische techniek van de iconografie: met eitempera (pigmentpoeders) en champagnekrijt.

In het noorden van Griekenland steekt de landstreek Chalkidiki als een hand met drie schiereilanden als vingers de Egeïsche zee in. Het meest noordelijke schiereiland loopt na een kleine zestig kilometer lange heuvelrug uit op een indrukwekkende berg van iets meer dan tweeduizend meter, de Athos, voor veel oosterse christenen beter bekend onder de Griekse benaming “Agios Oros”, - Heilige Berg.
Op dit schiereiland liggen 20 orthodoxe kloosters. Deze kloosters herbergen op de dag van vandaag ongeveer 2000 monniken. Het op een na belangrijkste klooster is het Vatopediou-klooster. Hier bevindt zich de icoon van de Moeder Gods, de vreugde - en troostschenkende.

De monnikenrepubliek Athos

Hoewel er een Russisch, een Servisch en een Bulgaars klooster is, de rest is Grieks, is ieder monnik Grieks staatsburger. In 1912 werd de Heilige Berg bezet door het Griekse leger. De plaats Karyes werd het centrum van de monnikenrepubliek. op geestelijk gebied valt de berg Athos onder de patriarch van Constantinopel. De berg wordt bestuurd door de Heilige Gemeenschap, bestaande uit vertegenwoordigers van de twintig kloosters. Het verkopen van iconen en kunstvoorwerpen is verboden. Niets dat vrouwelijk is mag de Heilige Berg betreden overeenkomstig een eeuwenoude gewoonte. Naast de twintig kloosters zijn er een twaalftal zogenaamde skiti. Ze kunnen het uiterlijk van een klooster hebben, maar het kunnen ook grotwoningen zijn. Hier leven, zoals in vroegchristelijke tijden, kluizenaars alleen of met een leerling.

De spiritualiteit op de Heilige Berg

Van invloed op de spiritualiteit is het landschap. Het schiereiland Athos behoort tot de fraaiste Griekse landschappen: veel groen, bijna geheel bedekt met bossen, de overal aanwezige diepblauwe zee en de majestueuze top van de Athos. Gods nabijheid wordt hier gevoeld. Een ander facet is de liturgie. Volgens de orthodoxe opvatting probeert men in de liturgie “de hemel op aarde” te brengen. Per etmaal wordt er aan de liturgie zeven tot acht uur besteed. Tot slot zijn daar de iconen, ook wel “vensters op de hemel” genoemd. In de kloosters van de Heilige Berg wordt de grootste collectie iconen ter wereld bewaard, wonderdadige iconen, omgeven met veel legenden, mythen en wonderen. Vandaar dat de romantiek ook wel tot de spiritualiteit van de berg Athos wordt gerekend.

De Heilige Berg op de dag van vandaag

Zo rond 1912 woonden er tussen de negen - en tienduizend monniken. Vanaf de millenniumviering in 1963 heeft Athos zich steeds meer aangepast aan de moderne tijd. Van het havenstadje Daphni naar de hoofdstad Karyes werd een verharde weg aangelegd met een busverbinding tussen deze steden. Telefoon heeft zijn intrede gedaan, evenals elektriciteit, fax en computer. Er is sprake van een mengeling van oud en zeer nieuw. Van het midden van de jaren zeventig komen jonge mensen met een min of meer universitaire opleiding naar Athos om er een ascetisch leven te beginnen. Men is onlangs begonnen aan het registreren en beschrijven van de ongeveer twintigduizend iconen die de Heilige Berg bezit. Ook is men begonnen met het restaureren van iconen. Niet iedereen is enthousiast over deze modernisering, maar de kluizenaar in zijn rotswoning blijft wel bij zijn olielampje en zal regelmatig zeggen: “Heer Jezus, zoon van de levende God, ontferm U over mij”.

Het klooster Vatopediou

Op drie uur afstand van Karyes ligt aan een baai het indrukwekkende klooster Vatopediou. Het lijkt op een burcht, een vesting en over het ontstaan doen allerlei legenden de ronde. Waarschijnlijk is het in de tweede helft van de tiende eeuw gesticht. Momenteel leven er vijftig monniken in het klooster.

De belettering van de icoon

Links- en rechtsboven staat de afkorting van ‘Moeder Gods‘. Rechts beneden de afkorting van ‘Jezus Christus’ en links beneden de titel van de icoon: ‘Vreugde of troost van de Moeder Gods‘.